Read Full Text

Read Abstract in:
Bahasa Indonesia/
Malaysia
English
Filipino
Nihongo
Thai

Read Your Comments
Suggest a
Review or Issue
Feature / October 2003
แรงงานย้ายถิ่นชาวอินโดนีเซียในประเทศญี่ปุ่น: การจำแนกประเภทและสิทธิมนุษยชน

Haning Romdiati

เช่นเดียวกับประเทศอื่นๆ ที่กำลังพัฒนา ประเทศอินโดนีเซียกำลังประสบกับปัญหาการว่างงาน การทำงานต่ำกว่าระดับ และค่าแรงต่ำ  แต่แม้ว่าประเทศญี่ปุ่นจะมีความต้องการแรงงานไร้ฝีมือสูง  กฎหมายตรวจคนเข้าเมืองของญี่ปุ่น  โดยทั่วไปแล้วอนุญาตให้ให้เฉพาะแรงงานฝีมือดีเท่านั้นเข้าประเทศได้  อย่างไรก็ตาม ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา ปรากฏว่าแรงงานต่างชาติทั้งที่มีฝีมือไม่ดีและที่ไร้ฝีมือได้เข้ามาในประเทศญี่ปุ่นเป็นจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ  เพื่อทำงานทั้งที่ถูกกฎหมายและผิดกฎหมาย

ช่องทางหนึ่งที่ทำให้แรงงานเหล่านี้เข้ามาในประเทศญี่ปุ่นได้ คือติดต่อผ่านโครงการฝึกอบรมแรงงงาน ซึ่งจัดตั้งขึ้นในช่วงพ.ศ. 2493-2503  ผลก็คือในช่วงพ.ศ. 2493-2523  ซึ่งเป็นช่วงเศรษฐกิจฟื้นฟูของญี่ปุ่นนั้น มีคนงานนับพันๆ คนหลั่งไหลจากประเทศเกาหลี ไต้หวัน อินโดนีเซีย ไทย และ มาเลเซีย  เข้ามาสู่ประเทศญี่ปุ่น การแก้ไขกฎหมายในปี พ.ศ. 2533 ว่าด้วยการควบคุมผู้ย้ายถิ่นและการรับรองผู้ลี้ภัย  ยิ่งเป็นการสนับสนุนการกีดกัน “คนงานไร้ฝีมือ” ของรัฐบาลญี่ปุ่น    ขณะเดียวกันก็อ้าแขนรับชาวต่างชาติที่มีฝีมือและความรู้ทางด้านเทคโนโลยีเพิ่มขึ้น  นอกจากนี้กฎหมายตรวจคนเข้าเมืองของประเทศญี่ปุ่นฉบับแก้ไขนี้ ยังบัญญัติให้มีการจัดทำโครงการอบรมคนงานทางด้านเทคนิค ในพ.ศ. 2536  แทนระบบการฝึกงานแบบเก่าอีกด้วย

งานวิจัยนี้จะจำแนกประเภททั่วๆ ไปของแรงงานย้ายถิ่นชาวอินโดนีเซียซึ่งได้รับการว่าจ้างให้ทำงานในประเทศญี่ปุ่นในปัจจุบัน และศึกษาเงื่อนไขและสิทธิมนุษยชนส่วนบุคคลของคนงานย้ายถิ่นในหลายๆเมืองที่มีการว่าจ้างแรงงาน  โดยมุ่งศึกษาผู้ฝึกอบรมและแรงงานผิดกฎหมายโดยเฉพาะ

จนถึงต้นปีพ.ศ. 2543  ผู้ฝึกอบรมแรงงานชาวอินโดนีเซียมีจำนวนทั้งสิ้น 12,396 คน  จัดว่าน้อยกว่าจำนวนของผู้ที่ได้รับการฝึกอบรมที่เป็นชาวจีน แต่ก็มากกว่าผู้ที่มาจากประเทศไทย ฟิลิปปินส์ และ มาเลเซีย โดยทั่วไปผู้ได้รับการฝึกอบรมจะเป็นชาย อายุระหว่าง 20 ปี ถึง 30 ปีเศษ มีการศึกษาดี  และมักจะไปกระจุกอยู่กันอย่างหนาแน่นในภาคการผลิต ที่เกี่ยวข้องกับงานที่ไม่จำเป็นต้องมีการทดสอบฝีมือ  แม้ว่าพวกเขาแทบจะเรียกได้ว่าเป็น “คนงาน” แต่สถานะของผู้ได้รับการฝึกอบรมเป็นอุปสรรคต่อการที่พวกเขาจะเรียกร้องสิทธิต่างๆ    และทำให้พวกเขาต้องผจญกับสภาพการทำงานที่ต่ำกว่ามาตรฐาน  อาทิ ได้รับเบี้ยเลี้ยงแทนที่จะได้ค่าแรง  ถูกบีบให้ทำงานล่วงเวลา  ถูกผู้จ้างงานทำร้ายร่างกาย และถูกบังคับให้เข้าโครงการออมเงิน  บางครั้งผู้ได้รับการฝึกอบรมก็ทิ้งงานที่ได้รับมอบหมายเพื่อแสวงหางานผิดกฎหมายที่ให้ค่าแรงมากกว่า

ชาวอินโดนีเซียต้องอยู่ในสภาพแรงงานผิดกฎหมาย   เนื่องจากเป็นเรื่องยากที่คนงานไร้ฝีมือจะได้รับการอนุญาตให้ทำงาน   บริษัททั้งขนาดกลางและขนาดเล็กของญี่ปุ่นจำนวนมากต้องการคนงานที่ยินดีทำงาน สกปรก อันตราย และยากลำบากเพื่อแลกกับค่าแรงเล็กน้อย โดยไม่มีสวัสดิการในการประกันภัยแต่อย่างใด  อย่างไรก็ตามคนงานผิดกฎหมายนั้นมีโอกาสมากขึ้นที่จะถูกผู้ว่าจ้างและนายหน้าจัดหางานเอาเปรียบ    และบ่อยครั้งไม่สามารถจะขอความช่วยเหลือด้านบริการสังคม  คนงานชายส่วนใหญ่ทำงานในภาคการก่อสร้างและการผลิตที่ต้องใช้พละกำลังสูง  นอกจากนี้ชาวอินโดนีเซียยังขายบริการทางเพศ   ทำงานในไร่ และอุตสาหกรรมประมงและธุรกิจพณิชยนาวี   สิ่งเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าแรงงานย้ายถิ่นผิดกฎหมายชาวอินโดนีเซียได้กระจายไปอยู่ในภาคเศรษฐกิจต่างๆ และยินดีที่จะเสี่ยงภัยมากขึ้นเพื่อแสวงหางาน

TOP